Deze maand alle aandacht voor een historische, mysterieuze roversbende. Nou ja, historisch, spreek liever van een legende. Eind 18e eeuw werden Limburgse boeren, kerken en kloosters geteisterd door een gemaskerde groep rovers die niet terugdeinsden voor geweld en brandstichting. Verschillende theorieën deden de ronde over de herkomst van deze bandieten. En in een tijd waarin het geloof nog hoogtij vierde, werden dat de wildste verhalen. Hadden we te maken met ordinaire schurken en waren ze het werk van de duivel? In deze nieuwe productie kiest schrijver André Breedland voor de meest romantische optie: de boeven stalen louter van de rijken. Gepassioneerde Robin Hood-wannebe’s dus, maar dan iets gewelddadiger dan 90’s-volksheld Kevin Costner. Maar op dat detail heffen we – naar Limburgse gewoonte – vrolijk het bierglas.
Bokkenrijders begint ronduit spectaculair. Wij bezoeken immers een spektakelmusical. Vlammen, geschreeuw, paarden: ogen en oren te kort om al het gepresenteerde volledig te absorberen. Maar spektakel went, vooral als je niet weet wat er precies gaande is. Hierop volgt vrijwel onmiddellijk een interessante verhaalkeuze. Om snel een schuldige te straffen moeten er bekentenissen afgedwongen worden. Danique Dusée speelt de pechvogel Catharina Franssen, een boerendochter die verdacht wordt van betrokkenheid. Haar worden al snel de duimschroeven aangedraaid. Niet figuurlijk, maar letterlijk. In eerste instantie denken we in vertrouwd gebied aangeland te zijn en zetten we ons schrap voor realistische, bloedige scènes omdat de makers ons zo nodig een ‘rauwe’ musical willen opdienen. Maar heel verrassend wordt de beul neergezet als een vrolijke Frans die vol trots zijn hele arsenaal van afschrikwekkende marteltuigen etaleert. En daarbij met de beste intenties uitroept dat hij van zijn hobby zijn beroep heeft gemaakt. Lachen of afschuw uiten, het publiek weet duidelijk niet hoe te reageren.
Voor theaterliefhebbers die op zoek zijn naar vernieuwingen in het genre, zijn dit soort oncomfortabele momenten om van te smullen. Helaas wordt deze ijzersterke start niet opgevolgd door veel meer interessante keuzes.
Zo worden kwaad en goed wel heel overzichtelijk neergezet en daardoor makkelijk te consumeren. De schout (Xander van Vledder) beent zich met grote stappen een weg over het brede toneel, schreeuwend en tierend naar de arme Dusée. Daartegenover staat de redelijke chirurgijn Joseph Kirchhoffs, vol mededogen en royaal met het delen van progressieve opvattingen over maatschappij en geloof. Zijn vrolijke assistent Alewijn Verbruggen (Buddy Vedder) voorziet in wat lucht tussen alle wreedheden en maatschappelijke discussies.
Dan hebben we ook nog het verhaal van boerin Anna Franssen. Zij is een ware variant op de beroemde Jean Valjean. Deze held uit Les Misérables stal heel goedhartig een brood voor zijn hongerige gezin, Suzan Seegers speelt in Bokkenrijders een vrouw die zich voor het welzijn van haar hongerige kinderen aansluit bij de roversbende.
De muziek is een en al zuidelijke bombast. Veel songs roepen herinneringen op aan Les Misérables, maar zijn eerder dienstbaar aan het verhaal. Daardoor maken zij nooit indruk. Maastrichts eerste spektakelstuk Dagboek van een herdershond had tenminste nog Niet voor mij, het ontroerende trio van Nandi van Beurden, William Spaaij en een prachtige Joes Brauers. Een opvolger is nu nergens te bekennen.
Boven op deze vertrouwde elementen vonden de makers het nodig om een prangende vraag toe te voegen: wie is de leider van de bende? Wie verschuilt zich achter dat masker van de ‘Zwarte Kapitein’? Whodunnits zijn heerlijk, vooral als Agatha Christie ze verzint, maar dit mysterie lost zelfs de minst ervaren speurder in no time op. Alle dialogen rond de identiteit van de Zwarte Kapitein zijn daardoor een beetje een lachertje.
Maar al snel, zo op de helft, kom je tot een zowel opmerkelijke als voor de hand liggende conclusie: je kijkt naar een spektakelmusical, dus laat minstens de helft van je eisen aan een musical thuis. Bovendien hebben we te maken met Limburgse gemoedelijkheid: een absolute must is minstens één scène in een herberg waarbij het volk zingend het bierglas heft om alle ellende even te vergeten. Logisch dat bezoekers aangemoedigd worden om hun drankje mee te nemen naar de tribune. Een beetje licht in het hoofd is de avond vooral gezellig.
Met intieme stukken als Dear Evan Hansen wil je het liefst kruipen in het brein van hoofdrolspeler Ward van Klinken. Bij spektakelmusicals zit je sowieso al te ver weg van het toneel om gezichtsuitdrukkingen te zien, dus draait het hier om de grove trekken. Goed moet duidelijk goed zijn en slecht onomstotelijk slecht. Ook willen we veel zien gebeuren, vlammen, wapengekletter, menigtes, het liefst overal. Niet voor niets zien we Milan van Waardenburg en Buddy Vedder tijdens hun dialogen stapvoets op hun paarden van links naar rechts bewegen, vervolgens van rechts naar links, dan weer van links naar r…
Op weg naar de slotclimax verandert Bokkenrijders langzaam maar zeker. De acteurs krijgen steeds meer de gelegenheid om te schitteren en maken van Bokkenrijders een spektakelmusical met net een beetje meer. Danique Dusée, Suzan Seegers, Buddy Vedder: stuk voor stuk nemen zij hun kans waar om ons te herinneren waarom we hen zo waardeerden. Met als koploper Milan van Waardenburg. Het stuk gunt hem de beste scène van de avond, een rechtstreeks gebed tot God. Werkelijk hartverscheurend. Op de première was God kennelijk ook geraakt, want als dank en met gevoel voor timing liet Hij tijdens de powerballad hevige slagregens vallen over zijn geplaagde onderdaan. Vaardig en bewonderenswaardig wist Van Waardenburg het toeval te incorporeren in zijn uitvoering. De 6000 bezoekers – die overigens voortdurend af- en aanliepen voor een haastige plaspauze – waren ineens muisstil. Zij zagen een ware ster die zijn status onomstotelijk bevestigde.
foto’s: Marcel van Hoorn en Bjorn Frins
