Het conceptalbum van Chess leverde met ‘One Night in Bangkok’ en ‘I know him so well’ een tweetal nummers op die nog met enige regelmaat te horen is. Eigenlijk had daar ook het geweldige ‘Nobody’s side’ ook bij gemoeten, mijn persoonlijke favoriet uit de composities die de Abba-heren voor de show maakte. In combinatie met een ervaren tekstschrijver als Tim Rice zou het een iconische klassieker in het musical-genre opgeleverd kunnen hebben, maar de historie besliste anders. Al zijn er gelukkig mensen die het stuk ook niet in de vergetelheid willen laten raken, en tussen de eerste opvoering in 1986 en nu zijn er ook diverse scriptaanpassingen gedaan. Een Broadway-revival zal over een paar weken na acht maanden sluiten. En in Nederland konden we dus twee keer genieten van de voorstelling, in de Agnietenhof in Tiel.
Chess is duidelijk een jaren tachtig musical, die inhoudelijk goed te volgen is voor de mensen die de koude oorlog-beleving hebben meegemaakt, ook waar de tekst soms wat minder goed te verstaan is. Waarschijnlijk zegt de Hongaarse revolutie de wat jongere theaterbezoeker waarschijnlijk niets meer, en als dat wel zo is, is de context anders. Spionageromans waren toen ook een stuk gangbaarder en populairder dan nu. Het verhaal zal de oudere bezoeker dus meer aanspreken dan de jongere, hoewel de heerlijke songs ook hen zullen bekoren.
Chess begint als een strijd om de titel tussen twee grootmeesters. Aan de ene kant de arrogante blaaskaak Frederick Trumper, een naam die nu onmiddellijk associaties oproept, maar de overeenkomst zal louter toeval zijn. Deze Freddie neemt het op tegen Anatoly Sergievsky, een Rus. Bij een match tussen grootmeesters hebben de schakers secondanten. Florence Vassy, een Hongaarse vluchteling, is er een van Freddie. Iedereen weet dat de bewering dat sport apolitiek is de reinste flauwekul is, en deze wedstrijd is geen uitzondering. Alexander Molokov is meer een KGB-agent dan een assistent. Aan westerse zijde is ene Walter van hetzelfde laken en pak. Florence is de eigenlijke hoofdpersoon van het stuk, waarvan de titel meer nog op het symbolische schaakspel rond de mensen, dan om de denksport gaat. Want als er een relatie ontstaat tussen Florence en de Russische schaker, en de Rus vervolgens overloopt (daarbij zijn vrouw en kinderen achterlatend), blijkt zij in het symbolische schaakspel dat volgt het belangrijkste stuk.
De vormgeving waarvoor Rivierenland heeft gekozen voelt als een hybride versie tussen een concertante en een volledig geënsceneerd stuk. Omdat de musical weinig actiescènes kent werkt deze vorm goed. Een gigantisch koor zorgt voor een lekker vol geluid, dat heerlijk klinkt. De black-outs, die vooral in de eerste akte zitten, waarschijnlijk om de wissels niet te laten opvallen, zijn wel enigszins hinderlijk. Dit is vooral omdat dit in stilte gebeurt, wat met een live orkest natuurlijk niet nodig is. Het live-orkest zorgt voor extra beleving, al gaat het hier en daar wel wat minder zuiver.
Er zitten een paar prachtig geënsceneerde scènes in, die niet zelden een combinatie zijn tussen de schakers en hun jongere zelf. Op andere momenten voelt het alsof we als publiek worden toegezongen. De solisten zijn zonder uitzondering prima, al steekt Sydney Kuipers als Florence er ook nog eens bovenuit. Ze weet het spel en zang prachtig te combineren. Het overbekende ‘I know him so well’ (de voorstelling wordt in het Nederlands gespeeld, maar ik houd de bekende hit-titel aan) krijgt samen met Suus Mutsaers, als echtgenote van Sergievsky haar rivale in de liefde, een wonderschone uitvoering. Sasha ter Mors slaat zich als Freddy dapper door live-uitdaging ‘One night in Bangkok’, dat in de Nederlandse vertaling nog lastiger lijkt, maar bewijst zich in de wat meer traditionele songs. Zijn Trump(er)iaanse gedrag komt goed over het voetlicht. Sven Bäcker is uitstekend als de pion in het grote schaakspel. De geheime agenten Molokov(Nico de Groodt) en Walter (Kevin de Bruin) krijgen ook prima vertolkingen. Eefje Voorrips-Schilders is als arbiter, en een beetje verteller, de laatste solist die een (eervolle) vermelding verdient.
Al met al is deze eerste sprong in het diepe dus zeker geslaagd. We zijn dus zeker benieuwd wat de toekomst zal brengen.
